SRB ENG

Iva Brdar: Omiljeni domaći // „19 djevojaka i 1 mornar“ (1971)

16. дец 2018 | Autor: Zoran Janković




Uz nešto malo sasvim razumnog premišljenja Iva Brdar, dramska spisateljica i dramturškinja, čija je drama „Bacači prstiju“ već ovenčana sa dve izrazito referentne esnafske nagrade – nagradom Sterijinog pozorja i nagradom Brücke Berlin Theaterpreis,  a od pre par dana i dobitnica nagrade fonda Hartefakt za socijalno angažovanu dramu, odlučila se za gorepomenuto ostvarenje. Evo njenog pojašnjenja:

-19 djevojaka i 1 mornar, film scenarista Seada Fetahadžića i Luke Pavlovića i reditelja Milutina Kosovca, mali biser partizanskog filma sa Džejn Birkin, Seržom Genzburom i Špelom Rozin u glavnim ulogama je iz nekoliko (možda kontradiktornih) razloga moj omiljeni domaći film. Jedan od razloga je veoma banalan: veliki sam fan Serža Genzbura i nekritički obožavam sve što je radio. Takođe, ovo je i neklasičan partizanski film, jer je jedan od retkih u kome pratimo četu partizanki i njihov beg od neprijatelja (iako bi tu naravno bilo još prostora za mnoga feministička pitanja u okviru narodnooslobodilačke borbe).

Proučavajući ovaj film za potrebe jednog članka došla sam do glumice Ljiljane Peroš iz Beograda, najmlađe članice filmske ekipe, koja je kao dvanaestogodišnja devojčica glumila u 19 djevojaka i 1 mornar i do njene neverovatne, brižljivo čuvane, arhive sa snimanja – mnoštva fotografija, članaka i zanimljivih priča. Saznala sam i još nekoliko anegdota:

  • film je sniman godinu dana nakon „Je t’aime… moi non plus“ (verzija sa Džejn). Kao i ova pesma, sam naziv filma je u tadašnjoj jugoslovenskoj štampi izazvao znatiželju jer je upućivao na sadržaj neprimeren partizanskom filmu,
  • u filmu je glumila i tadašnja miss Jugoslavije – Aleksandra Mandić,
  • Serž i Džejn nisu prisustvovali premijeri na Pulskom filmskom festivalu jer se mesec dana pre toga rodila Šarlot (a internet tvrdi da je bila „plod njihove jugoslovenske ljubavi“),
  • Serž je, u nekoj vrsti performansa, nakon snimanja u kešu kupio rols-rojsa, ubeđen da ga kupuje „komunističkim parama“.

Iako film nisu pratile pozitivne kritike, ipak, 19 djevojaka i 1 mornar ostavio nam je u nasleđe nekoliko sjajnih scena borbe Serža i Džejn sa neprijateljem i  antologijsku revolucionarnu završnicu u kojoj Irena (Špela Rozin) na samrti daje dvogled Milji (Džejn Birkin) upitavši je šta vidi, a Milja gledajući u daleki horizont odlučno odgovara: „Jugoslavija je konačno zaživela!“

Zoran Janković